FOTOART ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ
FOTOART INDEX

HOME GALLERY ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΡΘΡΑ ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΕΧΝΕΣ INTERNET ΑΓΟΡΑ ΑΓΓΕΛΙΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ BACK

ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΠΕΡΙ ΟΠΤΙΚΗΣ - ΠΕΡΙ ΦΑΚΩΝ - ΜΕΣΑΙΩΝΑΣ - ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ - Η ΓΕΝΝΗΣΗ
ΠΕΡΙ ΦΑΚΩΝ



{Στ.} ηύρηκ' αφάνισιν τής δίκης σοφωτάτην, ώστ' αυτόν ομολογείν σέ μοι.
{Σω.} ποίαν τινά;
{Στ.} ήδη παρά τοίσι φαρμακοπώλαις τήν λίθον ταύτην εόρακας, τήν καλήν, τήν διαφανή, αφ' ής τό πύρ άπτουσι;
{Σω.} τήν ύαλον λέγεις;
{Στ.} έγωγε.
{[Σω.]} φέρε, τί δήτ' άν,
{[Στ.]} ει ταύτην λαβών, οπότε γράφοιτο τήν δίκην ο γραμματεύς, απωτέρω στάς ώδε πρός τόν ήλιον τά γράμματ' εκτήξαιμι τής εμής δίκης;
{Σω.} σοφώς γε νή τάς Χάριτας.
ΣΤΡΕΨΙΑΔΗΣ Βρήκα την άκρη να τη σκαπουλάρω απ'τη δίκη και μπράβο θα μου πεις. ΣΩΚΡΑΤΗΣ Πως δηλαδή; ΣΤΡΕΨΙΑΔΗΣ Δε σου λαχε να δεις στα φαρμακεία εκείνη την ωραία διάφανη πέτρα,που ανάβει τη φωτιά; ΣΩΚΡΑΤΗΣ Το κρύσταλλο λες; ΣΤΡΕΨΙΑΔΗΣ Αυτόν ακριβώς ΣΩΚΡΑΤΗΣ Για λέγε ΣΤΡΕΨΙΑΔΗΣ Θα πάρω το κρύσταλλο κι όταν γράφει ο γραμματέας τη μήνυση, θα πάω στον ήλιο να σταθώ και τις αχτίδες δέσμη θα ρίξω στο κερί του απάνω και θα λιώσω τα γράμματα.Τι λες; ΣΩΚΡΑΤΗΣ Έξυπνο, μα τις Χάριτες!
Το παραπάνω  απόσπασμα από τις "Νεφέλες" του Αριστοφάνη είναι η αρχαιότερη
αναφορά για την χρήση φακού και μας τα λέει όλα! Οι "Νεφέλες"πρωτοδιδάχθηκαν
το 423 π.Χ. και πήραν το τρίτο βραβείο.Ο Στρεψιάδης, Αθηναίος αγρότης, 
καταχρεωμένος όπως ήταν, επηρεάζετε από την μόδα της εποχής του και θέλει να 
σπουδάσει κι  αυτός την ρητορική, για να κατορθώσει με αυτόν τον τρόπο να
αποφύγει τους δανειστές του και να εξαπατήσει τους δικαστές.[1]
Μαθαίνουμε ότι οι συγκεντρωτικοί φακοί, τον 5ο αιώνα π.χ. στην αρχαία Αθήνα ,
ήταν σε κοινή χρήση.Μπορούσε να τους προμηθευτεί ο οποιοσδήποτε στα ειδικά
καταστήματα [2],και πιθανότατα ήταν κομμάτια ειδικά επεξεργασμένου φυσικού 
κρυστάλλου
Τα μουσεία όλου του κόσμου είναι γεμάτα από φακούς κάθε είδους, παρόλα αυτά
για δεκαετίες οι αρχαιολόγοι τους θεωρούσαν σαν διακοσμητικά αρχιτεκτονικών 
μελών ή κοσμήματα. Κανείς δεν τολμούσε να υποστηρίξει το αυτονόητο.
Το πρώτο αντικείμενο που θεωρήθηκε φακός είναι ο "Laynard lens" που ανακάλυψε ο 
Austen Henry Layard (1817-1894) και από αυτόν πήρε το όνομα του.Ο Laynard είχε
ήδη αποκτήσει φήμη με την ανασκαφή της αρχαίας Νινευή το 1849,  την επόμενη 
χρονιά στην ανασκαφή της γειτονικής Νιμρούντ βρήκε τον φακό ,που χρονολογήθηκε 
γύρω στο 700 π.χ.
Παρόλες τις ατέλειες του ο "Laynard lens" και τις πολλές αντιρρήσεις αν πράγματι 
είχε χρήση φακού [3], είναι πολύ σημαντικός καθώς θεωρήθηκε για πολλά χρόνια
ο πρώτος ιστορικά φακός και έδωσε αφορμή για να αντιμετωπίζονται πολύ 
διαφορετικά  τέτοιου είδους αντικείμενα ,όπου κι αν ανακαλύπτονταν.
Φακούς και μάλιστα σε μεγάλο αριθμό φαίνεται να περιείχε η συλλογή των 
αντικειμένων του Schliemann από την αρχαία Τροία που χάθηκε μετά τον 2ο  
παγκόσμιο πόλεμο.
Κυρτοί φακοί έχουν ανακαλυφθεί στις ανασκαφές στην Καρχηδόνα.
Πολλά τέτοια αντικείμενα βρέθηκαν στην αρχαία Αίγυπτο ,ακόμα και φακοί που
χρησιμοποιούντε στην θέση των ματιών σε αγάλματα.
Τα γυάλινα αντικείμενα της Μινωικής εποχής και η τελειότητα του  σκαλίσματος στους
αρχαίους σφραγιδόλιθους είχαν οδηγήσει πολλούς να υποστηρίξουν ότι  οπωσδήποτε
αυτά τα σκαλίσματα είχαν γίνει από τους αρχαίους τεχνίτες με την  βοήθεια μεγέθυνσης
από κάποιο φακό και ότι υπήρχε και η τεχνογνωσία και η δυνατότητα για κατασκευή
φακών στην Μινωική Κρήτη.[4]Αυτή η άποψη φαίνεται πια να επιβεβαιώνετε μετά από
τις τελευταίες ανακαλύψεις του αρχαιολόγου Γιάννη Σακελλαράκη στις ανασκαφές του 
στις Αρχάνες και στα λατρευτικά κέντρα γύρω από τον Ψηλορείτη.[5]
Υπάρχουν πολλές γνώσεις μας για την αρχαιότητα που χρειάζονται συμπλήρωμα
και αναθεώρηση. Χάρη σε ανθρώπους που έχουν αφιέρωση την ζωή τους στην συνεχή
προσπάθεια να φωτίσουν το παρελθόν μας, αυτό γίνεται πραγματικότητα.
Πάντως όλα τα παραπάνω και οι σχεδόν άψογες μερικές φορές αστρονομικές παρατη-
ρήσεις αρχαίων λαών, κάνουν σχεδόν βέβαιο ότι οι αρχαίοι είχαν πολλές γνώσεις όσον 
αφορά την κατασκευή μεγεθυντικών φακών και βοηθητικών την όρασης συστημάτων.
Δεν μένει παρά να ανακαλύψουμε περισσότερα ευρήματα και περισσότερα κείμενα 
που να το επιβεβαιώνουν.
Τελειώνω εδώ με τους φακούς στην αρχαιότητα με μια τελευταία αναφορά   που είναι 
σχετική με τον Νέρωνα. Ο Nero Claudius Caesar Augustus Germanicus( 37 - 68) ανα-
φέρεται ότι χρησιμοποιούσε ένα σμαραγδένιο μονόκλ για να τον βοηθάει  να παρατηρεί 
καλύτερα τα τεκταινόμενα στην αρένα.
Μετά από αυτό για πολλούς αιώνες δεν υπάρχει καμία αναφορά για φακούς.
Η ανθρωπότητα έχει μπει στο μεσαίωνα.Ποια η συνεισφορά του στην φωτογραφία?
Θα το δούμε στο επόμενο...

Μεσαίωνας: η ώρα της αλχημείας

[1]Στο παραπάνω απόσπασμα,ένας 
τρόπος που σκέφτεται ώστε να αποφύγει 
τη δίκη, είναι να αγοράσει έναν συγκε-
ντρωτικό φακό και τη στιγμή που ο γραμ-
ματέας θα γράφει την κατηγορία επάνω 
στην πλάκα την στρωμένη με κερί, όπως 
το συνήθιζαν τότε ,να συγκεντρώσει τις 
ακτίνες του ήλιου πάνω της και να λιώσει
τα γράμματα.
[2]Μιας και  το πουλούσαν τα φαρμακεία
θα είχε κι άλλες χρήσεις εκτός από το να
ανάβει φωτιά (π.χ μικροκαυτηριάσεις)

Sir Austen Henry Layard (1817-1894). 

"Laynard lens"
[3]Υπάρχουν υποστηρικτές της αντίθετης
άποψης που την  στηρίζουν  στις ατέλειες
και στην χαμηλή ποιότητα μεγέθυνσης
σύμφωνα με τα σημερινά κριτήρια περί
της καθαρότητας, σχήματος και οπτικής
διόρθωσης των φακών.
[4]Για όλα αυτά μπορείτε να διαβάσετε
και την πολύ ωραία εισαγωγή του Άλκη
Ξανθάκη στο βιβλίο του "Ιστορία της 
Ελληνικής φωτογραφίας" 1994
[5]Γυάλινα αντικείμενα από την Μινωική
εποχή που μπορούν να είναι και φακοί
υπάρχουν εδώ και χρόνια και στο Εθνικό
αρχαιολογικό μουσείο και στο αρχαιολο-
γικό μουσείο Ηρακλείου αλλά και στο 
Βρετανικό μουσείο.
Ανακαλύφθηκαν  όμως και σε πρόσφατες
ανασκαφές που κάνει τα τελευταία χρόνια
ο σημαντικός αυτός Έλληνας αρχαιολόγος.
Περισσότερα για αυτό, στο άρθρο του
Sines, George, and Sakellarakis, Yannis Α 
"Lenses in Antiquity," American Journal 
of Archaeology 1987.


"Νεφέλες"
Ο χορός, από παράσταση σε σκηνοθεσία Γιάννη
Ιορδανίδη με τον Γιώργο Αρμένη . 


FOTOART-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ © 2001-2005 FOTOART ALL RIGHTS RESERVED