Βιογραφικά στοιχεία

Εκθέσεις

Εφημερίδα Μακεδονία

(Πανσελληνος)

Συνέντευξη του Τάκη Ζερδεβά στον Θανάση Γωγάδη

1 Πως ξεκίνησαν οι (προ-γλωσσικοί πειραματισμοί) και που σας οδήγησαν?

Ήθελα να θέσω ένα ερώτημα. Όταν μιλάμε, σκεπτόμαστε, κατανοούμε κάτι, πιο είναι το αρχικό στοιχείο που χρησιμοποιούμε για να συνθέσουμε, νοήματα, ιδέες φράσεις, σκέψεις κλπ? Είναι λέξεις, είναι εικόνες? Πειραματίστηκα στην άμεση σύνδεση της έννοιας-εικόνας κάνοντας μια σειρά από έργα με πολλαπλές εικόνες σαν δομικό στοιχείο. Σαν λέξεις σε ένα κείμενο. Σε άλλη περίπτωση όπως το βίντεο-εγκατάσταση με τα συρτάρια (Syntax) αναφέρομαι στον τρόπο που ο νους μας λειτουργεί προσπαθώντας να συνθέσει νοήματα, φράσεις κλπ. Στο έργο χέρια (Hands) παρουσιάζω την άμεση αντανάκλαση σε σωματική κίνηση της δραστηριότητας του νου μας όταν μιλάμε κλπ

Σαν κατάληξη όμως δεν είναι στις προθέσεις μου να δίνω απαντήσεις. Δεν γνωρίζω άλλωστε. Παραμένω στο ερώτημα. Στο έργο (Mental Image) που μια σκιά κινείται συνεχώς γύρω από την επιγραφή ONLY στο πάτωμα, εκφράζω αυτήν την αδυναμία μου.

2 Επιβάλλεται μια φωτογραφία να αφηγείται πράγματα και καταστάσεις ή όχι?

Όχι. Νομίζω ότι το κάθε μέσο έχει μια απόλυτη ουδετερότητα. Ο τρόπος χρήσης καθορίζει την μορφή του τελικού αποτελέσματος Και αυτός εξαρτάται κατά περίπτωση από τους στόχους, τις επιθυμίες, την δεινότητα, την σύλληψη κλπ, του κάθε δημιουργού. Δεν πιστεύω σε κανόνες που καθορίζουν το πως θα πρέπει ή όχι ένα μέσο να εμφανίζεται και τι να παρουσιάζει για να είναι σημαντικό. Σημαντική είναι (ενίοτε και υπό προϋποθέσεις) η δημιουργική δραστηριότητα και όχι το μέσο.

Από την άλλη χωρίς αμφιβολία, η φωτογραφία είναι ένα κατ' εξοχήν παραστατικό μέσον που μπορεί να αφηγηθεί πράγματα και καταστάσεις και να καταγράψει τον κόσμο όπως είναι χωρίς επεμβάσεις και διαφοροποιήσεις μέσα πάντα από την υποκειμενικότητα του φωτογράφου. Κυρίως όχι τόσο στην περιγραφή των πραγμάτων αλλά στην σχέση αυτών μέσω της περιγραφής. Μπορεί παράλληλα να χρησιμοποιηθεί σε χρήσεις διαφορετικές εάν η δημιουργικότητα ενός καλλιτέχνη τις απαιτεί. Είναι θέμα επιλογής.

3 Ένας φωτογράφος πως βλέπει? Με τα μάτια, το μυαλό, ή τη φωτογραφική μηχανή?

Στην φωτογραφική μηχανή παρατηρούμε μια απεικόνιση. Ένα μέρος του κόσμου αποκομμένο από ένα σύνολο που γίνεται ενδιαφέρον σε σχέση με το εξίσου σημαντικό αφανές υπόλοιπο που υπονοείται κλπ. Παράλληλα η δυνατότητα να σταματήσουμε την ροή του χρόνου. Είναι ένα θαυμάσιο εργαλείο.

Πολλοί καλοί φωτογράφοι με το ταλέντο τους και την εξάσκηση αποκτούν αυτή την ιδιαίτερη και υπέροχη γραφή που χαρακτηρίζει το έργο τους. Αυτή έχει αναπτυχθεί μέσα τους, αυτήν ανακαλύπτουν στον κόσμο γύρω τους και αυτή καταγράφουν στις εικόνες τους και σαφώς αυτό είναι μια εσωτερική προβολή.

Σε άλλες περιπτώσεις συνήθως σε πιο εικαστική χρήση της φωτογραφίας ο δημιουργός προ-αποφασίζει για το είδος της εικόνας που έχει ανάγκη και οργανώνει αντίστοιχα την φωτογραφική του παραγωγή είτε σκηνοθετώντας είτε επεμβαίνοντας στην μετέπειτα διαδικασία κλπ. Εδώ προϋπάρχει το σύνολο του έργου ή της ιδέας που θα δημιουργηθεί.

Για να προσδιοριστεί όμως μια διαδικασία θα πρέπει να συνδέσουμε το ποιος την κάνει με το τελικό αποτέλεσμα.

Ποιον ονομάζουμε φωτογράφο και ποιον όχι?

Ερώτημα άνευ ουσίας στο βάθος αλλά δείχνει το χαώδες του πράγματος.

Οι χρήσεις της φωτογραφίας είναι πολλές, οι φωτογράφοι εντός ή εκτός εισαγωγικών πολλοί και κατά συνέπεια πολλοί οι τρόποι που προέρχονται από διαφορετικές ανάγκες και στόχους έστω και εάν το περιορίσουμε μόνο στα στενά καλλιτεχνικά πλαίσια.

4 Η φωτογραφία είναι αποτύπωση της αληθινής πραγματικότητας ή μια υποκειμενική λήψη της στιγμής? Προβάλλει το αντικειμενικό νόημα ή εμείς προβάλλουμε το δικό μας πάνω στο κάδρο?

Η μόνη σχέση της φωτογραφίας με την πραγματικότητα είναι η παραστατικότητα της. Και αυτό, αρκετές φορές αμφισβητείται Ήδη η αποκοπή ενός μέρος του συνόλου είναι μια υποκειμενική απόφαση που απομακρύνει δραστικά οποιαδήποτε σχέση με την αντικειμενικότητα. Η φωτογραφία προβάλλει την υποκειμενικότητα του φωτογράφου και με την θέαση της ο θεατής προβάλλει την δική του. Είναι μια σχέση επικοινωνίας μεταξύ δημιουργού (φωτογράφου) και θεατή. Σχέση απόλυτα υποκειμενική και από τα δύο μέρη.

5 Που αποβλέπουν οι συνεχείς αντιπαραθέσεις εικόνων? Πρόκειται για μινιμαλιστική αντίληψη ή θα πρέπει ο θεατής να αναζητήσει ένα άρρηκτο συνδεδεμένο σύνολο?

Πρώτον αναφέρομαι σε ένα πλήθος δομικών στοιχείων του νου πριν από την οργάνωση τους σε έννοιες Σαν γράμματα που στοιχειοθετούν λέξεις και στην συνέχεια νοήματα. Δεύτερον θεωρώντας τα στοιχεία αυτά σαν δραστικές οντότητες στον νού η πολλαπλότητα μου έδινε μια χρονική υπόσταση και διάρκεια. Σαν σύνολο τέλος ήθελα να έχει μια πρόσθετη οντότητα στον χώρο επιτρέποντας μία επί πλέον ανάγνωση.

(Μιλώ πάντα μόνο για τις προθέσεις μου ανεξάρτητα από την επιτυχία ή όχι του τελικού αποτελέσματος)

Από την άλλη δεν δέχομαι τρόπους και οδηγίες που θα πρέπει να κοιτά κανείς ένα έργο και τι να προσέχει σ’ αυτό. Ο θεατής είναι ένας δραστικός παρατηρητής, συμμετέχων αυτοβούλως στην διαδικασία με πλήρη ελευθερία. Το έργο τον οδηγεί κάπου και αυτός το προεκτείνει με την παρουσία (παρατήρηση) του.

Η δραστική αυτή παρουσία δεν μπορεί να απαιτηθεί από κανένα, παρόλο που είναι μέσα στις επιθυμίες του καλλιτέχνη. Μόνο ένα καλό έργο τέχνης το επιβάλλει και στην περίπτωση για τα έργα μου είμαι ο πλέον ακατάλληλος να το επιβεβαιώσω.

6 Σε αρκετά έργα σας υπάρχει ένα φοβερό, ιδιότυπο χιούμορ. Χρειάζεται μία απευθείας ανάγνωση ή πρόκειται για υπολανθάνουσα ειρωνεία ή και σαρκασμό?

Το χιούμορ μου αρέσει και είναι μέσα στη φύση μου και πολλές φορές ο σαρκασμός και η ειρωνεία γίνονται ένα δελεαστικό παιχνίδι για μένα. Στην Art Athena τον περασμένο Νοέμβριο παρουσίασα ένα έργο με την ονομασία Curriculum Vitae (το βιογραφικό μου σημείωμα) που προσπαθώ να πιάσω μύγες με ένα ποτήρι. Στο αντίστοιχο κείμενο βαθμολογούσα τα βιογραφικά μου δεδομένα με τις αντίστοιχες επιδόσεις σε πιασμένες μύγες. Είναι σίγουρα ένα σαρκαστικό σχόλιο πάνω στη προσπάθεια για την επιτυχία και στον τρόπο που εμφανίζουμε την οντότητα μας.

Παράλληλα το χιούμορ αποτελεί και μια δικλείδα ασφαλείας. Όταν η αστεία πλευρά συνυπάρχει με τη σοβαρή η σοβαροφάνεια χάνεται. Μια τοποθέτηση ή ένα ερώτημα σε ένα έργο γίνεται εύκολα σοβαροφανές και καταλήγει ανόητο όχι επειδή αλλάζει κατ’ ουσία το ερώτημα αλλά επειδή ο τρόπος που εμφανίζεται είναι άστοχος. Το χιούμορ με βοηθά να αποφύγω τέτοιες παγίδες.

7 Σύμφωνα με την γνώμη σας το παιχνίδι της σύγχρονης δημιουργίας πού παίζεται στη σύλληψη του θέματος ή στην πραγμάτωση του?

Νομίζω και στα δύο εξίσου. Δεν μπορώ να δεχτώ ότι κάποιος δημιουργεί ένα έργο τέχνης επειδή είχε μια σύλληψη χωρίς να υπάρχει πραγμάτωση αυτής. Το έργο είναι ένα τελικό γεγονός που απαιτείται η πραγματοποίηση του για να αποκτήσει την οντότητα του.

Μπορεί η σύλληψη να προϋπάρχει ή να γεννηθεί κατά την διάρκεια μιας πραγμάτωσης. Σίγουρα όμως και τα δύο είναι αναγκαία.

8Μιλήστε μας για το βίντεο που κάνατε στην παραλία της Νίκαιας

Παρατηρώντας τον κόσμο που περνούσε μπροστά μου στην Promenade des Anglais (αν δεν κάνω λάθος στην ονομασία) υπήρχε πλήθος περαστικών (με ποδήλατα, με πατίνια, με σκύλους, γιαγιάδες, παιδιά, βιαστικοί, αργόσχολοι κλπ) με φόντο την ήρεμη θάλασσα. Η σχέση της θαλασσινής απεραντοσύνης και ηρεμίας με τους περαστικούς μου θύμιζε λίγο το ύφος από ταινίες του Τατί. Τράβηξα ένα μονο-πλάνο διάρκειας σχεδόν 2 ωρών. Αργότερα το χρησιμοποίησα σαν ένα παραλληλισμό του νου μου σε κατάσταση ηρεμίας όταν παρατηρώ τις σκέψεις μου να εμφανίζονται και να χάνονται από το πουθενά, αλλοπρόσαλλες, άτακτες, και ανάλαφρες. Στο μοντάζ συνέδεσα την κάθε τόσο εμφάνιση και εξαφάνιση του κάθε περαστικού (που γίνεται στο μέσο μόνο της εικόνας) με τον ήχο του ανοίγματος και κλεισίματος ενός του συρταριού που αποτελεί ένα δομικό στοιχείο που χρησιμοποιώ σε αυτή την σειρά.

9 Μιλήστε μας και για τις μουσικές σας επιδόσεις. Πρόκειται για μια παράλληλη ενασχόληση και σε ποια σχέση βρίσκεται με την φωτογραφία.

Ασχολήθηκα με την μουσική στην εφηβική μου ηλικία τελείως ερασιτεχνικά συμμετέχοντας σε ένα συγκρότημα με φίλους. Σε μεταγενέστερη ηλικία αναβίωσε το πάθος μου για αυτήν. Οργάνωσα ένα μουσικό στούντιο στο οποίο μπορώ να συνθέτω ή να επενδύω και να διαχειρίζομαι ηχητικά όσα από τα έργα μου το απαιτούν. Δεν συσχετίζεται όμως ειδικά με την φωτογραφία και είναι ίσως υπερβολή να το χαρακτηρίσω μουσική επίδοση παρόλο που έχω συνθέσει διάφορα. Η χρήση της νέας τεχνολογίας μου δίνει μεγάλη δυνατότητα και παράλληλα στην ηλικία που είμαι ίσως, το ότι έχω αρκετά σαφές στον νού μου το τι θέλω και τι μου χρειάζεται. Δεν είμαι όμως μουσικός με την κλασική έννοια, (πράγμα που πολύ θα επιθυμούσα).